تاریخچه

برخی از مورخان بنای اولیه شهر یزد را به زمان اسکندر مقدونی نسبت می دهند که وی زندانی ساخته و نام آن را چنین نهاده است و به اعتقاد عده ای دیگر از تاریخ نویسان در دوره ساسانیان به فرمان یزد گرد اول (۴۲۱-۳۳۹ م) در این محل شهری بنام «یزدان‌گرد» بنا گردیده است. نام یزد از همین عنوان گرفته شده است و به معنی مقدس، فرخنده و در خور آفرین می باشد. ولیکن یافته های باستانشناسی و منابع مختلف نشان می دهد حداقل پیشنیه آن به چندین هزار سال می رسد و در زمان مادها از شهرهای جنوبی و مرزی ماد بوده است و در زمان هخامنشیان چهارراه مهم کشور بوده و دو شاهراه باستانی ایرانی قدیم در این نقطه با هم تقاطع داشته اند.
واژه « یزدان » یا « یزتان » نیز می باشد که معنای پاک، مقدس، فرخنده و در خور آفرین است به معنی ذات خدا است . یعنی آفریننده خوبی ها، پاکی ها و شهر خداست و این آخرین نامی است که در دوران ساسانیان بدان خوانده شده است .
ایساتیس یا « فرافر» عینا شهر کنونی نبوده بلکه شش فرسنگ بالاتر از این شهر به سمت فرافر « هرفته » در دامنه کوه مهریز قرار داشت و شاید ایساتیس همان است که در جغرافیای بطلمیوس به نام « ایستیخای » در بیابان کارمانیا « کرمان » از آن یاد شده است . ایساتیس در آثار جغرافیایی پیش به گونه « ایزا طیخه » به معنی یزد هم آمده است .
در زمان ساسانیان به فرمان یزدگرد اول در این محل شهری بنا شد که آن را « یزدان گرد » نام نهادند و یزدگرد شهر را به دختر خود هدیه داد. واژه یزد نامی است باستانی که ریشه در « یشت » یا « یزت » و « یسن » دارد با مفاهیمی چون ستایش، نیایش، پرستش، ایزد و... که یکی از فصول پنجگانه اوستا هم با یکی از این نام ها یعنی یشت خوانده شده است . بعد از آمدن اسلام و گرایش مردم یزد به دین اسلام عنوان دارالعباده یا درالعباده به این شهر داده شد . زیرا علاء الدوله کالنجار از ملکشاه سلجوقی تقاضای حکومت یزد را کرده بود تا در آن جا به عبادت بپردازد.

آب و هوا

یزد دارای آب و هوای اقلیمی ـ گرم و خشک بیابانی است و نوسان دما در تابستان و زمستان و حتی در شب و روز بالا و متغیراست و این از ویژگی های آب و هوایی منطقه به شمار می رود، از این نگاه می توان گفت: یزد دارای دو فصل است فصل بلند گرما (از اسفند تا مهر) و فصل کوتاه سرما ( از آبان تا اواخر بهمن) .

مردم

مردم یزد به زبان فارسی رایج با پاره ای ویژگی های گویشی سخن می گویند و بسیاری از واژه ها و ترکیبات زیبای فارسی را در گویش خود حفظ کرده اند. معتقدان به آیین زرتشتی در میان خود هنوز به زبان نیاکانشان سخن می گویند و بویژه مراسم مذهبی خود را با این زبان انجام می دهند. گویش یزدی بخشی از فارسی دری (فارسی خالص و اولیه ایرانیان) است.
اقلیت های دینی نظیر یهودیان بیشتر در محله یهودی ها در سمت جنوب مسجد جامع ساکن هستند و کنیسه ای دارند. زرتشتیان نیز از جمله در محله عیش آباد، محله نعیم آباد، کوچه بیوک، محلّه نرسی آباد، محله اَهَرستان مریم آباد ساکن هستند.

جاذبه ها

میدان امیر چخماق، باغ دولت آباد، زندان اسکندر (مدرسه ضیاییه)، آتشکده زرتشتیان، ساعت مارکار، برج و باروی شهر، خانه لاری ها ، خانه عرب ها، خانه مرتاض، خانه رسولیان، خانه ملک التجار ، خانه محمودی، دخمه های زرتشتیان، حمام خان، بازار خان ، بازار پنجه علی ، آب انبار شش بادگیری ، رستم گیو ، مسجد جامع یزد و قلعه ها، کاروانسراها، تکیه ها، مساجد، پیرانگاه ها، قنات ها، کوچه ها، ساباط ها، حمام ها، و تمام سطح بافت تاریخی شهر یزد از اماکن دیدنی شهر است.

صنایع دستی و سوغات ها

شیرینی (قطاب، پشمک، باقلوا، کیک یزدی، لوزهای پنجگانه، حاجی بادام، سوهان و نان برنجی)، پارچه شعربافی (ترمه یا انگشت بافت، زری، مخمل،، دارایی یا ایکات، شمد، چادرشب، روتختی، دستمال یزدی)، روانداز و زمین پوش (قالی، قالیچه، گلیم، سجاده، زیلو، پتو، سفره، بقچه، روفرشی، لنگ، حصیر)، خاکینه (سفال، سرامیک، کاشی)، سایر (انار، ارده، حلوا ارده، گیوه، سریشم، زیورآلات طلا)