تاریخچه

نام شیراز در کتاب ها و اسناد تاریخی، تحت نام های مختلفی نظیر «تیرازیس»، «شیرازیس» و «شیراز» به ثبت رسیده است. محل اولیه این شهر در محل قلعهٔ ابونصر بوده است. شهر شیراز در پیش از اسلام قلعه ای بوده که قدمت آن به دوران ساسانی و پیشتر بازمی گردد. این شهر در دوران بنی امیه محل فعلی منتقل می‌شود و به بهای اضمحلال استخر -پایتخت قدیمی استان فارس- رونق می‌گیرد. شیراز در دوران صفاریان، آل بویه و زندیه، پایتخت ایران بوده است.
هر چند تاریخ نگاران اسلامی بر این عقیده هستند که شیراز در قرن اول هجری به توسط عبدالملک مروان بنیان نهاده شده است، اما باید دانست که شهری با نامی نزدیک به نام شیراز پیش از اسلام در محل یا نزدیک شهر وجود داشته است که نام خود را به شهر فعلی شیراز داده است. آثاری عیلامی (شامل یک سه پایه برنزی) مربوط به هزاره دوم پیش از میلاد در جنوب شرقی شیراز یافت شده است. همچنین در تعدادی لوح های عیلامی مکشوفه در پارسه (تخت جمشید) به کارگاه های مهمی در تی/شی-را-ایز-ایز-ایش (تیرازیس یا شیرازیس) اشاره می کند که بیشک همان شیراز امروزی است.

نام شیراز همراه بخش اردشیر خوره دوره ساسانی به مرکزیت فیروزآباد ذکر شده است و شیراز جزئی از آن بوده است. اردشیر خوره یکی از پنج بخشی بوده است که استان فارس ساسانیان را تشکیل می داده است. [۱۸] این اطلاعات در مهرهای ساسانی مربوط به اواخر ساسانی و اوایل دوران اسلامی کشف شده در محل قصر ابونصر در شرق محل کنونی شهر شیراز بدست آمده است و لیمبرت چنین پیشنهاد می نماید که استحکامات موجود در محل قصر ابونصر همان قلعه تیرازیس یا شیرازیس یاد شده در لوح های عیلامی پارسه است و بعدها پس از آنکه شهر فعلی شیراز در نزدیک این قلعه بنیان نهاده شده، این شهر نام خود را از این قلعه در حوالی شهر به یادگار گرفته است.
استان فارس ساسانیان شامل استان فارس، یزد، حاشیه خلیج فارس و جزایر آن و بخشی از خوزستان کنونی بود، و طی حملات سپاهیان اسلام بین سالهای ۶۴۰- ۶۵۳ میلادی به تسخیر درآمد. در آن زمان در محل شیراز کنونی شهری نبود. اما قلعه هایی در حوالی شیراز کنونی وجود داشت که در سال ۶۴۱ میلادی به تسخیر اعراب درآمد.
کریم خان زند شیراز را در سال ۱۱۸۰ هجری قمری (۷-۱۷۶۶ میلادی) به عنوان پایتخت سلطنت خود برگزید. در این دوران شیراز رونقی دوباره یافت و بر جمعیت آن افزوده شد. شیشه ساخت شیراز به تمام ایران صادر می شد. بدستور کریم خان بناهای متعددی مانند ارگ جدید شهر ،بازار وکیل، دیوانخانه، توپخانه، یک مسجد باشکوه بنا شد. پس از کریم خان، جانشینان وی موفق به حفظ سلسله زندیه نشدند و پس از روی کار آمدن قاجارها، آقا محمد خان قاجار پایتخت را به تهران منتقل نمود.

جغرافیا

اطراف شیراز را رشته کوه های نسبتا مرتفعی به شکل حصاری استوار، احاطه کرده اند که از لحاظ موقعیت استراتژیک و حفظ شهر اهمیت ویژه‌ای دارند. این شهر از سمت غرب به کوه دراک، از سمت شمال به کوه های بمو، سبزپوشان، چهل مقام و باباکوهی (از رشته کوه های زاگرس) محدود شده است. رودخانه خشک شیراز رودخانه فصلی است که پس از عبور از شهر شیراز به سمت جنوب شرقی حوضه خود متمایل شده و به دریاچه مهارلو می ریزد.

مردم

مردم شیراز زبان فارسی را با لهجه شیرازی تکلم می‌کنند. دین اکثر مردم شیراز اسلام می باشد. بدلیل فعالیت های تبلیغاتی مسیحی در قرون نوزده و بیستم میلادی گروه های کوچکی از مسیحیان فرقه پروتستان در شیراز زندگی می‌کنند. در حال حاضر در شیراز دو کلیسای فعال وجود دارد که یکی متعلق به ارامنه و دیگری متعلق به کلیسای انگلیکن می باشد.

فرهنگ

شهر شیراز به شهر شعر در ایران معروف است. شیراز به شهر شعر، شراب، باغ و گل و بلبل معروف است. باغ در فرهنگ ایرانیان از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و شیراز از قدیم به داشتن باغ های بسیار و زیبا مشهور بوده است. شیراز از دوران باستان باغ های انگور فراوانی داشته و همین باعث شهرت جهانی شراب شیراز در دنیا شده است. امروزه بیشتر باغ های این شهر در شمال غرب آن و در مناطق قصردشت، کشن، چمران و معالی آباد واقع شده اند. تعدادی از باغ های شیراز از لحاظ تاریخی بسیار حایز اهمیت هستند و به‌عنوان مراکز مهم گردشگری به شمار می آیند. از معروفترین این باغ ها می توان به باغ ارم، باغ عفیف آباد، باغ دلگشا و باغ جهان نما اشاره نمود.

جاذبه ها

شیراز به عنوان یکی از مهمترین مراکز گردشگری و توریستی ایران مطرح بوده و با جاذبه های تاریخی فراوان برای گردشگران داخلی و خارجی شناخته شده است.

آتشکده صمیکان، آرامگاه حافظ، آرامگاه خواجوی کرمانی، آرامگاه سعدی، ارگ کریمخان، باغ ارم، باغ تخت، باغ چهل تن، باغ دلگشا، باغ عفیف آباد، باغ نارنجستان قوام، باغ هفت تن، خانه صالحی، چاه مرتاض علی، حمام باغ نشاط، عمارت باغ ایلخانی، عمارت باغ نشاط، عمارت دیوانخانه، عمارت کلاه فرنگی باغ نظر، مسجد نصیرالملک، قصر ابونصر، قلعهٔ کک ها، مدرسه آقاباباخان، مدرسه خان، موزه پارس، موزه هفت تنان، نقش برجسته بهرام، شاه‌چراغ.
موزهٔ پارس، موزهٔ تخت‌جمشید.

آبشار کوهمره سرخی، برم‌دلک، پارک قلعه‌بندر، پارک ملی بمو،پیربناب، چشمهٔ جوشک، چشمهٔ خارگان، چشمهٔ ریچی، دریاچهٔ دشت ارژن، دریاچهٔ مهارلو، رکن‌آباد، رودخانهٔ قره‌آغاج، روستای قلات، کوه سبزپوشان، گردشگاه آتشکده، گردشگاه چاه‌مسکی، گردشگاه چشمه سلمانی، گردشگاه هفت‌برم

صنایع دستی و سوغات

از سوغات عمده شیراز می‌توان به آبلیمو، انار، انجیر، ترشی‌جات، چرم، حصیر، حنا، خاتم‌کاری، خراطی، خرما، ریسندگی، زعفران، سفیداب، سنگ‌تراشی،شیشه‌گری، بهار نارنج، ظروف سفالی، عرقیات، فلزکاری، قالی، کنده‌کاری، کیسه حمام، گبه، گلیم، کلوچه و مسقطی، نان یوخه، نان شیری، منبت‌کاری و نمد اشاره کرد.

شهرهای خواهرخوانده

دوشنبه، تاجیکستان ؛نیکوزیا، قبرس؛ چونگ کینگ، چین؛ وایمار، آلمان.