تاریخچه

استان سمنان در دوران باستان بخشی از چهاردهمین ایالت تاریخی ورن (ورنه) از تقسیمات شانزده گانه اوستایی بود. حتی تهمورث دیوبند را بنیانگذار شهر سمنان می‌دانند. برخی از دانشمندان، این ایالت را گیلان فعلی می‌دانند ولی قدر مسلم این که ورن یا ورنه متشکل از صفحات جنوبی البرز و خوار شمال سمنان، دامغان، خوار، دماوند، فیروزکوه، شهمیرزاد، لاسگرد، ده‌نمک و آهوان، قوشه، ویمه و نقاط کوهستانی مازندران بوده است.
این منطقه در تمام دوره حکومت مادها و هخامنشیان، کومیسنه یا کومیشان (قومس بعد از اسلام) جزو ایالت بزرگ پارت یا پرتو به شمار می رفت. در این دوره سمنان، شهر سرحدی ایالت های پارت و ماد به شمار می رفت. به همین علت برخی از مورخان، زمانی این شهر را جزو مادها و گاهی جزو پارت ها به حساب می آورند. این ایالت که در زمان ساسانیان به پشتخوارگر تغییر نام داده، شامل همان شهرهایی بود که در ایالت ورن وجود داشتند. حد غربی این ایالت، خوار (گرمسار فعلی)، حد شرقی آن شاهرود و حد شمالی آن، کوهستان های جنوبی طبرستان بود.
در نیمه قرن هفتم میلادی در زمان یزدگرد سوم، آخرین پادشاه سلسله ساسانی، مهاجمان عرب کشور ایران را به تصرف خود درآوردند. اعراب نخست شهر بزرگ و آباد ری را تسخیر کردند، سپس به شمال شرقی رفته و به سرزمین کومش (شهرهای سمنان، دامغان، بسطام) رسیدند و آن را تسخیر کردند.
سمنان در دوره های بعد از اسلام جزو سرزمین تاریخی قومس (کومش) به شمار می آمد. سمنان طی تاریخ دو هزار ساله خود شاهد فراز و نشیب ها، جنگ ها، شکست ها و پیروزی های بی شمار بوده است. در دوره های بعدی نیز منطقه سمنان مورد توجه خاص حکومت های مرکزی قرار گرفت و منازعه ها و مناقشه های متعدد بر سر این منطقه بین قدرتمندان در گرفت.
ایالت کومش از کانون های مهم اسماعیلیان در قرن های ششم و هفتم هجری بود. به طوری که در این ایالت ۱5۰ قلعه در اختیار این فرقه بود که هر مجموعه از آن ها را یک کدخدا و هر قلعه مجزای آن را یک محتشم که به منزله فرماندار کل یا حاکم بزرگ بود، زیر نظر داشت.
در سال ۱۳55 هجری شمسی طبق تصمیم دولت وقت با اضافه شدن دماوند، فیروزکوه، گرمسار و ورامین فرمانداری کل سمنان به استان سمنان تبدیل شد و مرکز آن نیز همچنان شهر تاریخی سمنان باقی ماند. البته طبق تقسیمات کشوری سال های اخیر، سه شهر دماوند، فیروزکوه و ورامین از استان سمنان جدا گردیدند.

جغرافیای سیاسی

مساحت استان سمنان در حدود ۹۷,۴۹۱کیلومتر مربع بوده که 9.5 درصد از مساحت کل کشور را در بر می گیرد و از این نظر ششمین استان کشور محسوب می شود.

شهرستان های استان عبارتند از:
شاهرود، دامغان ، سمنان ، گرمسار

جغرافیای طبیعی

استان سمنان به علت شرایط جغرافیایی مختلف هر قسمت از آن دارای آب و هوای متفاوتی بوده، بدین صورت که در نواحی کوهستانی هوا سرد، در دامنه کوه ها هوا معتدل و در کنار کویر هوا گرم می باشد.
آب و هوا در دامغان به علت وزش بادهای شدید شمالی و بارندگی نواحی گرگان و مازندران زمستان ها سرد و تابستان ها معتدل و در سمنان تابستان ها گرم و زمستان ها معتدل البته در شمال سمنان منطقه مهدیشهر و شهمیرزاد به علت کوهستانی بودن تابستان معتدل و زمستان سرد و برفی است. در شاهرود نسبت به پستی و بلندی هایی که دارد متغیر بوده، بدین نحو که در قسمت شمالی سرد و در قسمت جنوبی گرم و در گرمسار تغییرات فصلی خیلی زیاد است. تابستان های این ناحیه بسیار گرم و خشک ولی برعکس زمستان های آن نسبتا سرد و بارانی است به طور کلی گرمسار در ناحیه صحرایی و خشک قرار گرفته است.

مردم

برپایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385 خورشیدی، جمعیت استان سمنان در این سال بالغ بر 570,835 نفر بوده که 0.8 درصد از جمعیت کل ایران را به خود اختصاص داده‌ است و از این نظر 30مین استان کشور محسوب می شود.
استان سمنان کمترین تراکم نسبی جمعیت در ایران را دارد. تقریبا تمامی مردم این استان مسلمان و پیرو مذهب شیعه هستند.

راه های دسترسی:

مسیر هوایی :

مسیرهای پروازی مستقیم:

مسیر زمینی :

مسیر ریلی:

مسیر آبی: --------------

جاذبه های گردشگری استان:

جاذبه ‌های طبیعی

جاذبه‌ های تاریخی فرهنگی


کاروانسرای آهوان شاه سلینمانی (سمنان)، عمارت و چشمه علی (دامغان)، دروازه ارگ (‌سمنان)، آرامگاه بایزید بسطامی (شاهرود)، برج چهل دختر (سمنان)، آرامگاه ابن یمین فرومدی (شاهرود)، حمام حضرت (سمنان)، تپه ناصار(نوحصار) (سمنان)، برج پیرعلمدار، کاروانسرای شاه عباسی سمنان، آرامگاه شیخ الوالحسن خرقانی (شاهرود)، مسجد جامع دامغان ، آرامگاه حضرت علی ابن جعفر ، مسجد جامع سمنان ،مسجد تاریخانه دامغان،

دامغان
قله شاهدار دامغان ،چشمه علی و رودخانه چشمه علی، چشمه آبسیج و چشمه کشت دشت - چشمه های آب معدنی جیران قلعه، چشمه باد آب سل آباد آستانه دامغان، باد آب سورت، تپه های ماسه ای بادی حسن آباد، نمکزار کویر دامغان، تپه حصار دامغان - پارک جنگلی دامغان، عمارت آغا محمدخان و فتحعلی شاه، عمارت دختر نعصرالدین شاه ( امیرآباد)، قلعه های مایان، برج طغرل، برج پیر علمدار، گنبد زنگوله، رباط شاه عباسی، بازار قدیمی دامغان، مدرسه موسویه، مدرسه مطلب خان، نقاره خانه، آتشکده صبح، مسجد تاریخانه، مسجد جامع دامغان،مقبره شاهرخ میرزا، گنبد چهل دختر، امام زاده جعفر و امام زاده محمد، بقعه عبدالعالی و عبدالمعالی، بقعه امام زاده ابراهیم

سمنان
قله های نیزوا، قدمگاه، نرو ارم، سیاهکوه مرغک و فیل کوه، چشمه معدنی تلخاب، شورآب، نمک دره، چشمه های آب مراد، آب قولنج، آب گرم و آب سرد سمنان، چشمه شیخ چشمه سر شهمیرزاد، چشمه روزیه، چشمه هوا خورسو، چشمه جوین، چشمه امام زاده زید، چشمه امام زاده عبدالله، پارک جنگلی سوکان، پارک جنگلی کومش، پارک جنگلی محلات، غار دربند، منطقه حفاظت شده پرور، قلعه سارو، قلعه کوش مغان، قلعه لاسگرد، قلعه پاچنار، حمام پهنه و گرمابه حضرت، حمام ناسار، حمام قلی، حمام نخست، آب انبار سرخه، آب انبار ناسار، آب انبار کارخانه، آب انبار کهنه دژ، آب انبار توکلی، برج چهل دختران، تپه ناسار، کاروان سرای شاه عباسی، کاروان سرای لاسگرد، کاروان سرای شاه سلیمانی و شیخ علاءالدوله، دروازه ارگ، ارگ علاء، مدرسه حاج فتحعلی بیگ، مدرسه صادق خان، آتشگاه سمنان، دارالحکومه سمنان، یخدان آتشگاه

شاهرود
قله شاهوار، چشمه نی، چشمه مهاجرت، پارک جنگلی شاهرود، جنگل ابر، منطقه حفاظت شده خوارتوران، منطقه حفاظت شده خوش ییلاق، قلعه میامی، قلعه پارت ها، حمام امیریه، برج کاشانه، برج مزج، تپه سنگ چخماق، تپه خوریان کاروانسرای میاندشت، کاروان سرای عباس آباد، مدرسه بید آباد، مدرسه شاهرخیه (بسطام)، مدرسه بازار، مدرسه محمد خان زمان، یخدان میان آباد، یخدان مزج، یخدان عباس آباد، مسجد جامع ( بسطام)، مسجد حضرت مجتبی، آرامگاه بایزید بسطامی (بسطام)، آرامگاه شیخ ابوالحسن خراقانی، آرامگاه شیخ عمادالدین، آرامگاه ابن یمین فرومدی، آرامگاه شیخ حسن جوری، امام زاده محمد.

گرمسار
چشمه شاه، چشمه عین الرشید، چشمه امام زاده خوشنام، چشمه سنگ آب، چشمه یخچال، چشمه کهنه ده، چشمه شهر آباد، پارک جنگلی گرمسار، قصر شاه عباس ( قصر بهرام)، قصر عین الرشید، قصر حرمسرا، قلعه بنکوه، آب انبار گرمسار، آب انبار ناسار، تپه گیس، کاروان سرای ده نمک، یخدان شه سفید، تکیه آرادان، امام زاده سلطان شاه نظر، بقعه امام زاده علی اکبر، رودخانه حبله رود