تاریخچه

ریشه نام ساری نامشخص است. چند گمانه‌زنی غیر علمی در این مورد وجود دارد که عبارت است از: یونانیان باستان آن را زادراکارتا، پایتخت تمدن هیرکانیا، ذکر می‌کنند، اشپیگل شرق شناس و نئونازیست آلمانی آورده که نام ساری کنونی برگرفته از نام قوم سائورو بوده که پیش از هجوم اقوام آریایی به ایران در شهر باستانی اسرم، که هم اکنون نام دهی در ۱۰ کیلومتری ساری است، زندگی می‌کرده‌اند. ادوارد پولاک گمان دارد که نام ساری دگرگونی واژگانی سادراکارتا می‌باشد، دکتر اسلامی نیز در کتاب خویش نوشته که احتمال آنکه زادراکارتا از نام زردگرد، باشد نیز است.
مازندران تنها سرزمینی در آسیای غربی است، که در زمان حمله تازیان (اعراب) به ایران توسط ایشان فتح نشده است، زیرا مازندران از همه طرف محفوظ است و راه‌های ورودی به این خطه بسیار سخت بوده‌است. کوهستان‌های البرز باعث شده که سپاه اسلام نتواند وارد مازندران شود و این باعث شد که این سرزمین هیچگاه با زور و ظلم فتح نگشت. ولی در دوران عباسیان رسم بر این بود که شاهان ساری و شهریارکوه به کسانی که از ترس خلفای عباسی به مازندران پناه می‌آوردند، اموال بسیار و پناهگاهی برای معیشت می‌داد و بر همین اساس بسیاری از شیعیان و سیدان علوی، که با جور خلفای عباسیان مخالف بودند، به ساری یا آمل فرار می‌کردند. این سادات به مرور زمان مردم مازندرانی را که هنوز به زرتشت ایمان داشتند به دین اسلام آشنا کردند و طی مدتی سراسر مازندران به مذاهب مختلف تشیع گرویدند.
بی تردید رشد و ترقی ساری پس از قاجاریان بوده‌است، نظام شهری نوین ساری از آن زمان باقی مانده‌است و ساری اولین شهر ایران بوده‌است که ساخت راه‌آهن سراسری ایران از آنجا آغاز گشت و پس از رضاشاه و در هنگام جنگ جهانی دوم به تصرف نیروهای شوروی در آمد و پس از جنگ جهانی نیز فرودگاه دشت ناز ساخته گردید و طرح‌های توسعه به سمت خاور به وجود آمد و پس از انقلاب نیز، جاده‌های اطراف شهر توسعه داده شد.

جغرافیا

شهر ساری واقع در کوهپایه‌های رشته کوه البرز دارای دو بخش کوهستانی و دشت می‌باشد در طول جغرافیایی ۵۳ درجه و ۵ دقیقه و عرض ۳۶ درجه و ۴ دقیقه از شمال خاوری به فاصله حدود ۲۵ کیلومتر به نکا و به فاصله ۴۵ کیلومتر به بهشهر و ۱۳۰ کیلومتر به گرگان و ۶۹۰ کیلومتر به مشهد و از شمال به فاصله ۳۵ کیلومتر به دریای مازندران و از شمال باختری به فرح آباد و جویبار و لاریم و از جنوب باختری به فاصله ۲۲ کیلومتر به قائمشهر و از باختر به بابل به فاصله تقریبی ۳۰ و آمل به فاصله تقریبی ۶۰ کیلومتر و از جنوب به فاصله ۳۰ کیلومتر به سد شهید رجایی (سلیمان تنگه) و دهکده آرامش و بوسیله آزادراه در حال ساختکیاسر به فاصله تقریبی ۸۰ کیلومتر به دیباج و از آنجا به شهرستان‌های دامغان و مهدیشهر و سمنان (تقریباً ۱۲۰ کیلومتر) محدود است.
آب و هوای شهر ساری در تابستان‌ها معتدل و نمناک و در زمستان‌ها نسبتا سرد و خشک است.همچنین بخش‌های جنوبی کوهستانی این شهر دارای زمستان‌های دراز و بسیار سرد می‌باشد.

ساری به فاصله کمتر از ۱۵۰ کیلومتر از تهران واقع گردیده و توسط جاده سوادکوه ۲۷۰ کیلومتر و توسط جاده هراز ۲۵۰ کیلومتر و به وسیله راه آهن شمال ۳۵۴ کیلومتر با تهران فاصله دارد.

مردم

زبان مادری مردم مازندران زبان طبری است. زبان عمده مردم ساری تا دوره صفویان فقط زبان تبری (مازندرانی) بود ولی با از بین رفتن سلسله باوندیان که حامی زبان تبری بود این زبان از رسمیت افتاد و زبان فارسی جایگزین آن شد. تا قبل از سقوط باوندیان زبان مازندرانی با خط پهلوی نگاشته می‌شد و هنوز هم در گنبد لاجیم یا رسکت نمونه آن موجود است.
اکثریت مردم ساری مسلمان و پیرو مذهب شیعه دوازده‌امامی می‌باشند. ساری پذیرای مهاجرین ترک، (ترک محله ساری) ترکمن، شهمیرزادی، کرد، ارمنی، گرجی، اصفهانی، عرب، بلوچ و... بوده‌است که در طول قرن‌های مختلف به ساری آمدند و یا پس از مدتی تعداد آن‌ها کم شد و یا از ساری کوچ کردند.

جاذبه ها

کهنه باغشاه، نوباغشاه، شاهزاده حسین، عمارت کلبادی، حمام وزیری، مجموعه تاریخی فرح‌آباد، مسجد فرح آباد، آب انبار میرزا مهدی، آب انبار نو، برج رسکت، امامزاده عباس، امامزاده جبار، برج سلطان زین‌العابدین، امامزاده عباس، پناهگاه حیات وحش دشت‌ناز، پناهگاه حیات وحش سمسکنده، پارک جنگلی شهید زارع، پارک جنگلی میرزاکوچک خان، سد سلیمان تنگه،


صنایع دستی و سوغاتی ها

صنایع‌چوبی، صندوق‌مزار، ارسی، لاک‌تراشی، جوله، کلز، کیله‌لاک، قند چوله، تنباکو چوله، سیرکوب، حصیربافی، گلیم‌بافی، جاجیم‌بافی، جوراب‌بافی، موج‌بافی، پارچه‌بافی، نمدمالی، سفال‌گری و…

غذاهای سنتی

آلوکباب با مرغ محلی، ماهی دزینگه، سبزی‌پلا، کیی‌پلا، استامبولی‌پلا، عجی‌مجی‌پلا، ساک‌خارش، آش ترش، آش گزنه، میرزاقاسمی، نازخاتون و کیی خارِش.یتیم چه با کدو سبزو کماج(با شیر) و قیصی خارش، تاس کباب فسنجون با اردک اسرائیلی، ته چین و غیره.

میوه‌ها

انواع مرکبات، کاندس، تمشک وحشی، زردکیجا(نوعی قارچ)، گزنه و کدو.

شهرهای خواهرخوانده

کومل، بلاروس