تاریخچه

حوضه رودخانه کشف رود که شهر مشهد در آن قرار دارد، به خاطر شرایط مناسب طبیعی، از پیش از اسلام به عنوان یکی از مناطق مورد توجه برای سکونت در خراسان به حساب می آمد. این منطقه ابتدا مسکن اقوام آریایی بود. در نزدیکی شهر فعلی مشهد شهری بنام توس وجود داشته است. در اسطوره های ایرانی بنای اصلی شهر توس را به جمشید و تجدید بنای آن را به توس، پهلوان و سپهسالار ایرانی نسبت می دهند. از تاریخ این شهر در قبل از اسلام، به جز افسانه ای چند، آگاهی چندانی در دست نیست. ولی با توجه به اسناد موجود، می توان حدس زد که این شهر در اواخر حکومت ساسانیان، یکی از مرزداری های سر راه گرگان و نیشابور به مرو و بلخ، و از ولایت های مشهور در خراسان بزرگ بوده است. توس در زمان خلافت عثمان به طور کامل توسط اعراب فتح شد. در دوره اسلامی این منطقه بخشی از ولایت توس به مرکزیت شهر تابران بود که آبادی های سناباد و نوغان که بخشی از مشهد کنونی هستند را نیز در بر می گرفت. پس از حمله مغولان مردم شهر ویران شده توس به مشهد مهاجرت کردند و شهر توسعه پیدا کرد. مشهد در زمان حکومت نادر شاه افشار به عنوان پایتخت ایران انتخاب شد.

در دوران خلافت مامون، در ۲۰۲ هجری قمری، امام رضا که پس از یک سال اقامت در مرو عازم بغداد بود، در منزل امیر سناباد مسموم شد و مأمون پیکر او را نزدیک قبر هارون به خاک سپرد. از آن پس آن نقطه «مشهد الرضا» به معنی «محل شهادت رضا» و به اختصار مشهد نام گرفت.
 

جغرافیا

دشت مشهد که جزو حوضه آبریز کشف رود بوده وسعتی بالغ بر ۱۶۵۰۰ کیلومتر مربع داشته که از این وسعت ۵۰۰۰ کیلومتر مربع آن را دشت و بقیه را ارتفاعات تشکیل میدهد. میزان نزولات جوی در ارتفاع و سطح دشت تفاوت زیادی دارد بطوریکه در ارتفاعات هزارمسجد ۸۰۰ میلی متر و در سطح دشت مشهد متوسط ۲۵۰ میلی متر گزارش شده است. از جمله منابع آب سطحی این دشت نیز می‌توان به خود رودخانه کشف رود اشاره کرد . این رودخانه در گذشته دارای آب زیادی بوده است ولی در حال حاظر به علت پایین آمدن سطح آب زیرزمینی و در نتیجه قطع شدن زهکش ها تنها در مواقع سیلابی شدید مقداری آب از سرشاخه های آن وارد می‌شوند.

آب و هوای مشهد معتدل و متغیر است و وزش بادها در آن بیشتر در جهت جنوب شرقی به شمال غربی است. حداکثر درجه حرارت در تابستان ها ۳۵ درجه بالای صفر و کمترین آن در زمستان ها ۱۵ درجه زیر صفر می باشد.
 

مسافت جاده ای مشهد تا بیرجند 481 کیلومتر، بجنورد 253 کیلومتر، سمنان 658 کیلومتر، یزد 922 کیلومتر، تهران 894 کیلومتر است.
 

جاذبه ها

حرم امام رضا، مسجد گوهرشاد، مسجد هفتاد و دو تن، مصلی طرق، مسجد و حسینیه کرامت، امامزاده ناصر و یاسر و امامزاده یحیی بن زید بن علی بن الحسین (میامی) آرامگاه خواجه اباصلت، آرامگاه خواجه مراد، آرامگاه پیر پالاندوز، آرامگاه شیخ نخودکی، گنبد خشتی، گنبد سبز
گنبد هارونیه ، بازه هور ، آرامگاه نادرشاه، آرامگاه فردوسی ، مدرسه عباسقلی خان، میل اخنگان،
پارک کوهسنگی، پارک و شهربازی ملت، کوهستان پارک شادی، باغ وحش و پارک جنگلی وکیل آباد،
ییلاقات اطراف مشهد(شاندیز و طرقبه، زشک، نغندر، جاغرق)، منطقه ییلاقی خور(قزلق) و منطقه ییلاقی سررود در شمال غربی مشهد، چالی دره، آبشار اخلمد و کنگ، ماسوله کوچک ، آبشارهای اورتوکند، پارک جنگلی نه دره، منطقه دیدنی فریزی، سد ارداک، سد چالی دره، هفت حوض، چشمه گیلاس

موزه مرکزی آستان قدس رضوی، موزه بزرگ خراسان رضوی، موزه بنیاد شهید، موزه مردم شناسی رباط ویرانی، موزه علوم و تاریخ طبیعی خراسان، موزه علوم زمین، موزه تاریخ طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی، گنجینه آب، موزه مردم شناسی حمام مهدی قلی بیک، موزه فردوسی و شاهنامه توس، موزه آرامگاه نادری، موزه حوضخانه هزار دستان

صنایع دستی و سوغات ها

با توجه به تنوع و رونق صنایع دستی و نیز حضور بارگاه حضرت رضا(ع) كه تبرکی خاص به سوغاتی های مشهد داده است، خرید سوغات از مشهد برای هر مسافری اهمیت خاصی دارد. بازار رضا كه در ضلع شرقی خیابان امام رضا و در نزدیكی حرم واقع شده است، از مهمترین مراكز خرید زوار به شمار میرود. بازار رضا در دو طبقه احداث شده است، در طبقه دوم آن کارگاه های کوچک صنایع دستی، طلاکاری، فیروزه تراشی و گلدوزی ایجاد شده است. طرقبه و شاندیز نیز در سالیان اخیر به مرکز فروش صنایع دستی و خشکبار تبدیل شده اند. قالی مخصوصا فرش كاشمر، انواع انگشتر و زینت آلات فیروزه و عقیق، انواع پوستین و مصنوعات سنگی از محصولات صنایع دستی خراسان هستند. همچنین صنایع دستی كردهای شمال خراسان مانند گلیم، خورجین، جوراب و شال نیز زیبایی خاص خورا دارا هستند.

شهرهای خواهر:

ارومچی، چین؛ لاهور، پاکستان؛ میلان، ایتالیا؛ فرزنو، ایالات متحده آمریکا؛ کوالالامپور، مالزی.