تاریخچه

کهگیلویه در زمان حمله عرب جزء قلمرو پارس بوده و یکی از مناطقی بوده که زمیگان نامیده می شدند. ریاست مردم کهگیلویه در اواخر سده دوم و آغاز سده سوم هجری به عهده فردی به نام روزبه بوده است. پس از او فرزندش مهرگان و پس از مهرگان برادرش سلمه فرمانروای مردم کهگیلویه شدند. در آن زمان شخصی به نام گیلویه از جایی به نام خمایگاه پائین نزد سلمه آمد و در دستگاه او پایگاه و جایگاهی پیدا کرد و پس از مرگ سلمه توانست زمام امور را بدست بگیرد و آن چنان بزرگی و ارج یافت که منطقه را به نام او کوه گیلویه (کهگیلویه) خواندند. خاندان گیلویه دست کم تا سال ۳۴۶ هجری بر نواحی کهگیلویه فرمانروایی کردند.
در قدیم چهار ایل بویراحمد، نویی، دشمن‌زیاری و چرام را اصطلاحا «چهاربنیچه» می نامیدند. از دیگر ایلات مهم و قدرتمند استان ایل باوی بوده که محدوده شهرستان گچساران محل سکونت آنان بوده است. این منطقه در سده شش هجری بخشی از قلمرو اتابکان لر بزرگ به شمار می آمد.
آریوبرزن سردار دلیر ایران از تمدن هخامنشیان از اهالی کهگیلویه و بویراحمد بوده است و زادگاه او را برخی دهدشت یا بلاد شاپور قدیمی می دانند.
این استان از قدیم الایام ساختاری ایلی داشته است و از ایلات بزرگ آن می توان به ایل بزرگ تامرادی اشاره کرد و تنگ تامرادی نیز که در این استان واقع است از زیباترین مناطق ایران می باشد. فرماندهان در این ایلات در طول تاریخ با لقب کی معروف بوده اند.
تا سال ۱۳۴۲ شمسی، قسمتی از استان فعلی کهگیلویه و بویراحمد جزء استان خوزستان و قسمتی نیز جزء ‌استان فارس بود. در سال ۱۳۳۸، قسمت گرمسیر بهبهان به شهرستان کهگیلویه با مرکزیت دهدشت تبدیل شد. این شهرستان کماکان جزء استان خوزستان و بقیه منطقه جزء استان فارس بود. به دنبال شورش ایل بویراحمد در سال ۱۳۴۲، ‌ منطقه کهگیلویه و بویراحمد طبق تصویب نامه مجلس شورای ملی وقت، از استان‌‌های فارس و خوزستان جدا شد و به یک فرمانداری کل تبدیل شد و یاسوج که تا آن زمان خالی از سکنه بود، ‌ به عنوان مرکز آن تعیین گردید. در اسفندماه ۱۳۵۲ شمسی فرمانداری کل کهگیلویه و بویراحمد به استان تبدیل شد.

جغرافیای سیاسی

مساحت استان کهگیلویه و بویراحمد در حدود 15,504 کیلومتر مربع بوده که 0.9 درصد از مساحت کل کشور را در بر گرفته است و از این نظر 27مین استان کشور می باشد.
این استان در جنوب غربی ایران، بین ۳۰ درجه و ۹ دقیقه تا ۳۱ درجه و ۳۲ دقیقه عرض شمالی و ۴۹ درجه و ۵۷ دقیقه تا ۵۰ درجه و ۴۲ دقیقه طول شرقی واقع شده است و از شمال با استان چهار محال و بختیاری، از جنوب با استان های فارس و بوشهر، از شرق با استان های اصفهان و فارس و از غرب با استان خوزستان همسایه است.

شهرستان های استان عبارتند از:
بویراحمد، بهمئی، دنا، کهگلویه، گچساران.

جغرافیای طبیعی

استان کهگیلویه و بویراحمد سرزمینی کوهستانی و نسبتا مرتفعی است که کوه های زاگرس با رشته های موازی، ‌ سراسر شمال و شرق و کوه های سیاه و سفید، خومی خائیز و نیل جنوب شرقی آن را در بر گرفته اند. بلندترین نقطه استان قله دنا با ارتفاع ۴۴۰۹ متر و پست ترین ناحیه آن لیشتر به ارتفاع ۵۰۰ متر از سطح دریا می باشد. رودخانه های مارون، ‌ بشار، زهره، خرسان و نازمکان از این استان عبور می‌کنند و ارتفاعات آن، سرچشمه‌ تعدادی از رودخانه ها است. چهار پنجم مساحت منطقه از ارتفاعات و تپه ماهور ها تشکیل شده است. در مناطق سردسیر، ارتفاعات بلندتر و تپه ماهور ها بیشتر و در مناطق گرمسیر ارتفاعات کوتاه تر و تپه ماهور ها نیز کمتر است. دشت ها نیز حدود یک پنجم از مساحت استان را تشکیل می دهند و معمولاً عمده‌ اراضی کشاورزی در دشت ها واقع شده است.
با توجه به شرایط جغرافیایی استان، هر چه در امتداد اصلی کوه های زاگرس از شمال شرقی به جنوب غربی نزدیکتر شویم، از ارتفاع کوه‌ها و مقدار بارندگی و رطوبت هوا به طور محسوسی کاسته می‌شود. این وضعیت طبیعی، مشخصات اقلیمی دوگانه ای را پدید آورده و استان را به دو ناحیه سردسیری و گرمسیری تقسیم کرده است.

مردم

برپایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ خورشیدی، جمعیت استان کهگلویه و بویراحمد در این سال بالغ بر 634,300نفر بوده که 0.9 درصد از جمعیت کل ایران را به خود اختصاص داده‌ است و از این نظر 28امین استان کشور محسوب می شود.
از جمعیت استان 99.84 درصد را مسلمانان تشکیل می دهند.

راه های دسترسی:

مسیر هوایی :

مسیرهای پروازی مستقیم:

مسیر زمینی :
مسیر ریلی:
مسیر آبی: ---------

جاذبه های گردشگری استان:

جاذبه ‌های طبیعی

جاذبه‌ های تاریخی فرهنگی

تل خسروی، تل مهره ای ، تپه دم چنار، تپه ملاکانی، تل شهدا، پل های پاتاوه(پادنا)، کوه آب نهر، کوه تامر، چال کلاغ ، کوه دمه، کوه دو مازه، کوه دینار ، کوه راه باریک، کوه زنگویی ، کوه سفید ، کوه شب لیز، کوه میمند، کوه هجال ،رودخانه مارون، رودخانه خرسان، رود بشار ،رودخانه ماربر، آبشار بهرام بیگی، رودخانه یاسوج، رودخانه دره آجم، رودخانه گردآوه، آبشار مارگون، آبشار بهرام بیگی، آبشار یاسوج، چشمه میشی ،هفت چشمه، چشمه خارکلون، غار نول، غار مس، اشکفت دو فیری، تنگ سرخ، تنگ تیزاب، تنگ براق، تنگ گنجه ای، منطقه حفاظت شده دنا، آب نهر، میمند، پوله زیلایی، مارگون ، سی سخت، دریاچه کوه، تالاب برم شیر، قبرستان پای چل، دوگور دوپا، دژ سلیمان، تل دهوه، پل های باستانی خیرآباد، آتشکده های گل سرخان، آتشکده خیرآباد، کوه هامی، رودخانه زهره ،رودخانه نازمکان ، رودخانه خیرآباد، پلهای باستانی خیرآباد(پل سفلایی)، آبشار گنج بنار ،چشمه آب گرمو، غار شاه بهرا، محوطه خیر آباد، دهستان بهمئی، قبر شاهپور ، آرامگاه امیر لالپا ، آثار تاریخی سروک، قلعه چص ، قلعه مانگشت، تل گرد ، تل گبر، تل چکاه ،کوه اشکر، کوه البرز، کوه نیل، رودخانه آب شور، رودخانه تفار ، رودخانه قلات، چشمه بلقیس، غار آب کناری، غار پیر زن، غار خی، غار کبوتر ، غار نی نه، غار نزل، چرام، ایدنک، دهدشت قدیم، لنده، دریاچه موزرد، تالاب برم الون