تاریخچه

استان خوزستان یکی از کهن‌‌ترین سرزمین های تمدن بشری است. منطقه ای که امروزه خوزستان نامیده می شود در روزگاران پیشین قسمتی از سرزمین وسیع و دولت مستقلی به نام عیلام بوده است. تحقیقات دیالافوا و دمرگان نشان می دهد که عیلامیان از حدود هشت هزار سال قبل از میلاد مسیح در این ناحیه سکونت داشته و احتمالاً اولین اقوامی بوده اند که در این منطقه دولتی مستقل تشکیل داده اند.
بر اساس شواهد تاریخی موجود نام عیلام تا حدود قرن سیزده قبل از میلاد به خوزستان اطلاق می گردیده و از این تاریخ به بعد نام اشنان سوسنکا یعنی مملکت انشان و شوش نیز در کتیبه های عیلامی به ثبت رسیده است. هخامنشیان بعد از تصرف این منطقه (حدود 640 سال قبل از میلاد مسیح) انشان را انزان نامید اند، اما آشوری های همچنان این منطقه را عیلام (علام) می نامیدند. مورخان یونانی زمان هخامنشیان و سلوکیان چون هرودت و گزنفون این سرزمین را سوزیانا، که ماخوذ از اسم شوش است، ضبط نموده اند.
چیش پیش دوم، جد کمبوجیه پدر کوروش، نخستین حکمران هخامنشی است که بر انزان (عیلام) پادشاهی کرده و از این تاریخ سوزیانا جزء دولت پارس و ایران بزرگ بوده است.
در سال 538 قبل از میلاد کوروش هخامنشی به بابل لشکر کشید و با شکست بابل کلیه خاک‌ عیلام به تصرف هخامنشیان ‌در آمد و شهر شوش به عنوان یکی از پایتخت های هخامنشی برگزیده شد.
در زمان پادشاهی یزدگرد سوم (652 – 632 میلادی) حمله مسلمانان به ایران آغاز گردیده و در سال 640 میلادی هرمزان فرماندار سوزیانا در رامهرمز شکست خورد و این منطقه (سوزیانا) بدست نیروهای اسلامی سقوط نمود.پس از هخامنشیان، در دوران اشکانی، ساسانی و تمام دوران اسلامی شوشتر مرکز حکومتی خوزستان بوده است. در سال ۱۳۰۳ در پی شیوع بیماری وبا در شوشتر مرکز حکومتی خوزستان به اهواز منتقل شد و تا کنون نیز اهواز است.
نام خوزستان در سال 1302 هجری شمسی با تصویب دولت مرکزی ایران برای این منطقه انتخاب گردید. احتمالا خوزستان از کلمه خوز یا خوج که عیلامی شده اوژ است برگرفته شده و اوژ نام ناحیه ای از قلمرو عیلامیان بوده است (هخامنشیان عیلام را اوژ نیز می خوانده اند).

جغرافیای سیاسی

خوزستان با مساحتی حدود 64,746 کیلومتر مربع، بین 47 درجه و 41 دقیقه تا 50 درجه و 39 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و 29 درجه و 58 دقیقه تا 33 درجه و 4 دقیقه عرض شمالی از خط استوا، در جنوب غربی ایران واقع گردیده و از شمال غربی با استان ایلام، از شمال با استان لرستان، از شمال شرقی و مشرق با استان های چهارمحال بختیاری و کهگیلویه و بویر احمد، از جنوب شرقی با استان بوشهر، از جنوب با خلیج فارس و از مغرب با کشور عراق هم مرز است.

شهرستان های استان عبارتند از:
آبادان، امیدیه، اندیکا، اندیمشک، اهواز، ایذه، باغ‌ملک، باوی، ماهشهر، بهبهان، خرمشهر، دزفول، دشت آزادگان، رامشیر، رامهرمز، شادگان، شوش، شوشتر، گتوند، لالی، مسجدسلیمان، هفتگل، هندیجان، هویزه.

جغرافیای طبیعی

شمال و شرق خوزستان را سلسله جبال زاگرس فراگرفته است که ارتفاعات آن در جهت جنوب غربی کاهش می‌یابد، به‌طوری که در نواحی جنوبی‌تر به صورت تپه ماهورهایی نمایان می‌شود. استان خوزستان را از نظر پستی و بلندی می‌توان به دو منطقه کوهستانی و جلگه ای تقسیم کرد.

آب و هوای استپ، نواحی شمال دزفول، بهبهان، رامهرمز، شوشتر و شمال اهواز را در بر می‌گیرد. استان خوزستان تحت‌ تأثیر سه نوع باد قرار دارد: اولین باد، جریان سرد نواحی کوهستانی و دومین باد (شرجی)، جریان گرم و رطوبتی از خلیج فارس است که به سوی جلگه می وزد. سومین‌ باد یا باد سوم از عربستان می وزد و همیشه مقداری شن و خاک و رطوبت همراه دارد.

از نظر پستی و بلندی خوزستان را می توان به دو منطقه کوهستانی و جلگه ای تقسیم نمود. منطقه کوهستانی بطور عمده در شمال و شرق استان قرار گرفته و حدود دو پنجم مساحت کل استان را شامل می شود. از جمله کوه های این منطقه کوه چو، زردکوه، شاویش، آب بندان، مامازاد، کوه سیاه و کوه چال را نام برد.

خوزستان جز در برخی از مناطق کوهستانی شمالی و شرقی دارای اقلیم خشک و نیمه خشک است. متوسط بارندگی سالیانه در این استان حدود 266 میلیمتر و دوره بارندگی معمولا بین مهرماه تا اردیبهشت ماه است.
متوسط درجه حرارت در دوره گرما، که از اردیبهشت ماه آغاز شده و تا مهرماه ادامه دارد، حدود 31.2 درجه سانتیگراد و حداکثر آن گاهی به بیش از 50 درجه سانتیگراد نیز می رسد. در طول زمستان متوسط درجه حرارت حدود 14.9 درجه سانتیگراد و حداقل آن بندرت ممکن است به چند درجه زیر صفر نیز برسد.
منطقه جلگه ای در خوزستان از جنوب دزفول، مسجد سلیمان، رامهرمز و بهبهان آغاز شده تا کرانه های خلیج فارس و اروند رود ادامه دارد. این جلگه تقریباً دارای شیب کم است و در برخی از نقاط آن گنبدهای نمکی مربوط به دوران کامبرین وجود دارد که در شور کردن اراضی و آبها تاثیر عمده دارند. وسعت این منطقه تقریباً 65% مساحت کل استان می باشد.
استان‌ خوزستان‌ در مناطق‌ کوهستانی‌ و مرتفع‌ تابستان های‌ معتدل‌ و زمستان های‌ سرد و در نواحی‌ کوهپایه ای‌ آب‌ و هوای‌ نیمه‌ بیابانی‌ دارد. در نواحی‌ پست‌ و جلگه ای‌ به‌ طرف‌ جنوب‌ و جنوب‌ شرقی‌ خصوصیات‌ آب‌ و هوا از نیمه‌ بیابانی‌ به‌ بیابانی‌ کناره ای‌ تبدیل‌ می‌شود. زمستان های‌ این‌ ناحیه‌، کوتاه‌ و معتدل‌ و تابستان های‌ آن‌ طولانی‌ و گرم‌ است .‌
خوزستان‌ تحت‌ تأثیر سه‌ نوع‌ باد قرار دارد: اول‌، جریان‌ سرد نواحی‌ کوهستانی‌ که‌ در زمستان‌ به‌ طرف‌ خلیج ‌فارس‌ می ‌وزد و هوای‌ سردی‌ را همراه‌ می آورد. دوم‌، بادهای‌ ساحلی‌ که‌ گاهگاهی‌ در تابستان‌ از طرف‌ خلیج‌ فارس ‌همراه‌ با رطوبت‌ زیاد و گرما به‌ سوی‌ جلگه ها می ‌وزد و به‌ باد شرجی‌ معروف‌ است‌. سوم‌، بادی‌ است‌ که‌ از طرف ‌عربستان‌ به‌ نام‌ "سموم‌" می ‌وزد و همیشه‌ مقداری‌ غبار خاک‌ و شن‌ همراه‌ دارد و هنگام‌ عبور از روی‌ خلیج‌ فارس ‌رطوبت‌ زیادی‌ را در خود ذخیره‌ می کند.

مردم

بر اساس سرشماری 1385 این استان با جمعیت ۴,۱۹۲,5۹۸ نفر پنجمین استان کشور می باشد. با اینکه اکثر مردم این استان مذهب شیعه دارند، از دیرباز پیروان دیگر آیین ها نیز در این استان زیسته اند و می‌زیند. در شهر اهواز گروه اندکی صابئین(در خوزستان به آنها صُبّی می‌گویند) در کرانه رود کارون ساکنند و بیشتر به کار زرگری مشغولند.
همچنین پیروان آیین های کهن زرتشتی و نیز کلدانی در این استان و به ویژه شهر اهواز زندگی می‌کنند که پس از انقلاب 57 از شمارشان کاسته شده‌است. تا پیش از انقلاب شماری از پیروان آیین‌های هندو و سیک و... نیز در بخش‌های صنعتی این استان می‌زیستند که امروز تنها بازمانده معبدهایشان در شهرهایی چون آبادان به جا مانده‌است.

راه های دسترسی:

مسیر هوایی :
مسیرهای پروازی مستقیم:
مسیر زمینی :
مسیر ریلی:
مسیر آبی:

جاذبه های گردشگری استان:

جاذبه ‌های طبیعی
جاذبه‌ های تاریخی فرهنگی