تاریخچه

منطقه فارس، یکی از قدیمی ترین مراکز تمدن ایران است. فارس کتیبه های هخامنشی به صورت پارسه و در نوشته های یونانی به شکل پرسیس آمده و معرب آن فارس است. یونانیان نام ایالت پرسیس را به اشتباه بر تمام ایران اطلاق می کردند. تا این اواخر هم اروپاییان این اشتباه را تکرار میکردند.
در سال پانصد و پنجاه و سه قبل از میلاد کوروش اول به فرمانروایی سلسله ماد پایان داد و از اتحاد ماد و پارس دولت بزرگ هخامنشی را به وجود آورد (پانصد و پنجاه و نه – پانصد و بیست و نه ق.م) هخامنشیان تا مرگ داریوش سوم (سیصد و سی و یک ق.م) در حدود دویست و نوزده سال بر ایران حکومت کردند و سرانجام به دست اسکندر مقدونی منقرض شدند.
ظاهراً پس از اینکه در سال بیست و هشت ه. ق استخر و فیروز‌آباد به تصرف اعراب درآمد، تمامی فارس ضمیمه متصرفات اعراب شد و به تدریج مردم فارس نیز مسلمان شدند. اعراب فاتح تقسیم ایالت فارس را به پنج ولایت که هر یک را یک کوره می گفتند، از ساسانیان به ارث بردند و این تقسیم بندی، تا حمله مغولان باقی ماند.
از قرن دهم و یازدهم که ایران در سایه حکومت سلسله صفوی آرامش و انتظام نسبی یافت و روابط‌ش با کشورهای غربی که از قرن نهم هجری شروع شده بود، ادامه یافت، بسیاری از سیاحان خارجی از شیراز و فارس دیدن کردند که گزارش های آنها بعضاً بسیار خواندنی و جالب توجه است.

جغرافیای سیاسی

مساحت استان فارس در حدود 122000 کیلومتر مربع بوده و 7.4 درصد از مساحت کل کشور را در بر گرفته است و از این نظر پنجمین استان پهناور کشور می باشد.
این استان، در جنوب منطقه مرکزی ایران بین مدار های 27 درجه و دو دقیقه و 31 درجه و 42 دقیقه عرض شمالی و 50 درجه و 42 دقیقه و 55 درجه و 36 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است.
استان فارس از شمال با استان اصفهان و یزد ، از غرب با استان های کهگیلویه و بویراحمد و بوشهر، از جنوب با استان هرمزگان و از شرق با استان کرمان همسایه است.

شهرستان های استان عبارتند از:
آباده، اقلید، بوانات، خرم بید، پاسارگاد، ارسنجان ، مرودشت، سپیدان، ممسنی، نی ریز، شیراز، کازرون، استهبان، داراب، فسا، جهرم، فیروزآباد، فراشبند، زرین دشت، قیر و کارزین، خنج، لارستان، لامرد، مهر.
 

جغرافیای طبیعی

سه ناحیه آب و هوایی گوناگون در استان فارس وجود دارد. نخست ناحیه کوهستانی شمال و شمال غربی با زمستان های نسبتاً سرد و تابستان های معتدل. دوم نواحی مرکزی و غربی با زمستان های نسبتاً بارانی و معتدل و تابستان های گرم و خشک. ناحیه سوم در جنوب و جنوب شرقی دارای زمستان های معتدل و تابستان های بسیار گرم است.
کوه‌های زاگرس با جهت شمال غربی- جنوب شرقی استان فارس را به صورت منطقه ویژه کوهستانی در آورده است. میانگین بلندی این استان از سطح دریا ۱۵۴۰ متر است. استان فارس را می توان به دو ناحیه مشخص طبیعی تقسیم کرد:
ناحیه شمالی و شمال غربی که از ارتفاعات به هم پیوسته ای تشکیل شده و گردنه های صعب‌العبور و دره های عمیق دارد.
ناحیه جنوب و جنوب شرقی که در فاصله میان رشته کوه های فرعی قرار گرفته و شامل دشت های حاصلخیز شیراز، کازرون، نی‌ریز، مرودشت و مرکزی است که مزارع آنها از طریق رودهای متعددی آبیاری می‌شوند.
در استان فارس، سه ناحیه آب و هوایی مشخص پدیدار است:
1- ناحیه کوهستانی شمال، شمال غرب و غرب: دارای زمستان های سرد معتدل و پوشش گیاهی قابل توجه است. میزان بارندگی این ناحیه در حدود چهارصد تا شش صد میلیمتر در سال گزارش شده است.
2- ناحیه مرکزی: این ناحیه در زمستان ها آب و هوای نسبتاً معتدل توأم با بارندگی و در تابستان ها، هوایی گرم و خشک دارد. آب و هوای این ناحیه به علت کاهش نسبی ارتفاعات، نسبت به شمال و شمال غرب کم و کیف متفاوتی دارد. میزان باران این ناحیه بین دویست تا چهارصد میلیمتر در سال است. شهرهای شیراز، کازرون، فسا و فیروز‌آباد در این ناحیه قرار گرفته اند.
3- ناحیه جنوب و جنوب شرقی: به علت کاهش ارتفاع و عرض جغرافیایی و نحوه استقرار کوه‌ها، میزان بارندگی این ناحیه در فصل زمستان نسبت به دو فصل بهار و پاییز کمتر است. هوای ناحیه در زمستان ها معتدل و تاکستان ها بسیار گرم است. میزان بارندگی سالانه آن نیز صد تا دویست میلیمتر است. شهرهای لار، اوز و خنج جزو این ناحیه خشک به شمار می روند.
متوسط میزان بارندگی ماهانه منطقه چهل و هشت و چهل و پنج میلیمتر است که حداکثر آن با صد و هشتاد و چهار و دو میلیمتر در آذر ماه و حداقل آن با صفر میلیمتر در ماه های تیر، مهر و آبان است. تعداد روزهای یخبندان در طول سال نیز سی و چهار روز می باشد.

مردم

برپایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ خورشیدی، جمعیت استان فارس در این سال بالغ بر 4220721 نفر بوده که 5.9درصد از جمعیت کل ایران را به خود اختصاص داده‌ است و از این نظر چهارمین استان پرجمعیت کشور محسوب می شود.
زبان اکثر مردم استان زبان فارسی است. اما زبان هایی مانند ترکی قشقایی و گویش هایی از قبیل لارستانی و خنجی، سیوندی، دوانی و لری و اردکانی و کهمره ای(بککی) نیز در این استان رواج دارد که گویش اردکانی در ایران منحصر به فرد بوده و این گویش باز مانده از گویش پهلوی است . گویش مردم سیوند فارس به دلیل آمیخته نشدن با عربی و تعلق به زبان های ایرانی شاخه شمال غربی درخور اهمیت است. گویش لارستانی که با زبانهای فارسی، لری و تاتی هم خانواده است. عشایر قشقایی به زبان ترکی قشقایی سخن می گویند. زبان ترکی قشقایی و آذربایجانی از یک خانواده و جز گروه زبان های اورال-آلتایی اند. گویش لری نیز در شهرستان های ممسنی، رستم و بخش هایی از سپیدان رواج دارد.

راه های دسترسی:

مسیر هوایی : فرودگاه بین‌المللی شیراز ، لار و لامرد ،
فرودگاه محلی شهرهای داراب، فسا و جهرم فرودگاه اقلید (به زودی)

مسیرهای پروازی مستقیم:

مسیر زمینی : بزرگراه شیراز – اصفهان آزادراه شیراز – اصفهان (بزرگراه) بزرگراه شیراز – ارکان (به زودی) بزرگراه خنج-لامرد (به زودی)

مسیر ریلی: شیراز – اقلید – اصفهان (آزمایشی)، شیراز – بوشهر (به زودی) شیراز – کرمان(به زودی)، شیراز - کازرون - نورآباد ممسنی - اهواز (به زودی)، یزد – شیراز – اقلید - یاسوج (به زودی)

مسیر آبی: -------------------------------------

جاذبه های گردشگری استان:

جاذبه ‌های طبیعی

جاذبه‌ های تاریخی فرهنگی

قصر ابونصر (تخت ابونصر)حافظ، عمارت باغ ایلخانی، عمارت باغ نشاط، عمارت کلاه فرنگی باغ نظر، قبر مادر نادرشاه، گهواره دیو(گهواره دید)، مدرسه خان، مدرسه آقاباباخان، عمارت دیوانخانه، آبش خاتون (خاتون قیامت)، آرامگاه حافظ، آرامگاه سعدی، آرامگاه خواجوی کرمانی، آرامگاه وصاف، باغ گلشن (باغ عفیف‌آباد)، باغ ارم، باغ دلگشا، باغ چهل، باغ هفت تن ، باغ جهان نم، باغ تخت، باغ و پارک سعدی، دروازه قرآن، کاخ ساسانی، آرامگاه سیبویه، آرامگاه شاه شجاع مظفری، منزل زینت الملک، ارگ کریمخانی، قلعه اژدها پیکر، قلعه ککا، قلعه چرو، تل تیموریان، تل قلعه، تل حکوان ، تپه قصر بهرام، حمام باغ نشاط، حمام وکیل، حمام عفیف آباد، پل‌ عباسی، پل‌ قدیمی پیرین، آتشکده پاسارگاد، آتشکده صمیکان، مسجد وکیل، مسجد جامع عتیق شیراز ، مسجد نو (شهدا)، مسجد نصیرالملک ، مسجد سروی (مسجد امام حسن)، مسجد خواجه، مسجد جامع سوریان، مسجد مشیر، آستانه سید علاالدین حسین (ع)، بقعه علی بن حمزه (ع)، آرامگاه شاهچراغ، بقعه سید میر محمد، بقعه بی بی دختران، آرامگاه شاه داعی الی الله، آرامگاه شیخ روزبهان، آرامگاه شیخ کبیر (ابن حفیف)، آرامگاه شیخ محمد لاهیجی، آرامگاه مشرقین، بقعه سید تاج الدین غریب، بقعه چهل تنان، مقبره شیخ اقطع یا بقعه پیر بناب، تکیه هفت تنان، حسینیه قوام، کلیسای ارامنه، بقعه بی بی دختران، چشمه خارگان، رودخانه آغاج، چشمه رچی ، تنگ خانی، تنگ الله‌اکبر ، تنگه هرایزر، تنگ بوان، گردشگاه چشمه فیلی، گردشگاه چشمه سلمانی، گردشگاه چاه مسکی، گردشگاه میان کتل، بند بهمن، پارک ملی بمو، آتشکده ، گردشگاه برم دلک، گردشگاه هفت برم، گردشگاه امامزاده سلطان شهباز، دریاچه مهار لو، دریاچه و تالاب ارژن، برم (تالاب) دلک، بازار نو، بازار وکیل، سرای مشیر (سرای هنر)،
گنبد علی (عالی)، مقبره طاووس، مزار پیر حمزه سبز پوش، منطقه شکار ممنوع بصیران، مسجد جامع ابرقو
بقعه شهدا (سلطان ابراهیم)، غار زکریا، تنگه لای تاریک، تنگ استهبان، گردشگاه پارک جنگلی استهبان، گردشگاه بک بک، قلعه ایزد خواست، تل قلعه حسن آباد، تل کمین، قلعه مهرک، قلعه تبر(خورشه)، قلعه قبر، آتشکده (قدمگاه)، گردشگاه بونیز، رودخانه شور جهرم، روستای قطب‌آباد، قصر آئیینه (قصر دختر)، قصر کیارث، قلعه روی رنه(روئینه(، قلعه دهیا، تل سیاه ، تل ریگی، نقش شاپور،نقوش برجسته تنگاب ، آتشکده آذرخش (مسجد سنگی)، آتشکده آذر جو، آتشکده های هخامنشی،
بقایای کاخ سلطنتی هخامنشی، دیمه میل(میل آزاد یا میل اژدها)، شاه جهان احمد، قلعه سفید، گردشگاه و سایت اسکی سپیدان، رودخانه شش پیر، رودخانه بشار، رودخانه مارگان، رودخانه چوبخله، چشمه شش پیر، چشمه آب گرم سراب بهرام، آبشار مارگون، گردشگاه تنگ تیز آب، گردشگاه چله گاه، گردشگاه دیمه میل، برم فیروز، دریاچه شش پیران، امام زاده درب آهنین،

قلعه ضحاک، تل ضحاکی، خرمن کوه، گردشگاه میان جنگل،