جغرافیا و اقلیم

اقلیم مدیترانه خراسان شمالی که تفاوت چشمگیری با سرزمینهای مجاور خویش از نظر برخورداری از مواهب طبیعی دارد، در حقیقت دروازه شمالی خراسان قدیمی محسوب می شود. خراسان شمالی از نظر طبیعی محصور بین دو رشته کوه کپه داغ در شمال و دنباله البرز یعنی آلاداغ , شاه جهان در جنوب و مجموعاً سرزمینی کوهستانی با دشت های حاصلخیز در میان کوه ها می باشد که شرایط بسیار مساعدی برای کشاورزی و دامپروری دارد.
استان خراسان شمالی یکی از استانهای متنوع در زمینه آب و هوا است. مناطقی مثل سقز و شیروان معتدل کوهستانی، مناطقی مثل غرب شهرستانهای «مانه و سملقان» و «راز و جرگلان» معتدل و دارای جنگل به قسمی که قسمتی از پارک جنگلی سرسبز گلستان در این استان قرار دارد و مناطقی مثل جاجرم که کویری هستند. آب و هوا های مختلف این استان را تشکیل می دهند.

پوشش گیاهی این استان با توجه به آب و هوای به طرز چشمگیری متنوع و متغیر است. به طوری که در این استان جنگل های برگ ریز و ارس، کویر، مراتع ضعیف و بسیار قوی و انواع دیگری از پوشش گیاهی به فاصله کمی از هم مشاهده می‌شود.

تاریخچه

در منابع قدیمی و فرهنگ های لغت نام این شهر، «بیژن گِرد» آورده شده است و بیژن گرد (بجنورد) به معنی «ساخته بیژن» و «آباد شده به دست بیژن» است. شهر بیژن گرد نیز بر اساس حکایت بیژن و منیژه، در شاهنامه فردوسی، مکانی بوده که بیژن، منیژه را از چاه نجات داده و شهری در آن مکان بنا کرده است. از نامهای دیگر بجنورد که آثار بازمانده آن نیز وجود دارد کهنه کند و نیز چرمغان می توان اشاره کرد که به محوطه ای تاریخی در جنوب شهر بجنورد و در مجاورت معصوم زاده اطلاق می گردد.

بجنورد پیش از شهر کنونی، مرکز ناحیه ای بوده است به نام جرمگان که در جریان حمله مغول ویران گردیده است. تپه باستانی چرمغان در کناره شهر کنونی بجنورد، بازمانده ویرانه های آن شهر است‌. ظاهرا جرمگان، شهرکی کوچک، پررونق و آباد بوده و بجنورد کنونی در جوار آن بوجود آمده است. امروزه حدود و گستره این شهرک در حاشیه شهر بجنورد، نشانگر پیشینه کهن و رونق آن در سده های آغازین اسلامی است.
نتایج بررسی و پهنه بندی محوطه های باستانی نشان داده است، نقاط باستانی شناسایی شده، متعلق به دوران میان سنگی هزاره چهارم تا هزاره اول پیش از میلاد، نقش مهمی را در شکل گیری زیست گاه های اولیه در حاشیه رودخانه اترک ایفا نموده اند. این منطقه، در دوران ماد و هخامنشی، بخشی از ساتراپی پارت قلمداد می شده و از دوره اشکانی، در این ناحیه ۸ زیستگاه، در بخش راز و جرگلان، ۳ مورد در بخش مرکزی و نیز ۵ زیستگاه در شهرستان مانه و سملقان شناسایی شده اند. وجود بنای سنگی موسوم به اسپاخو، از آثار تاریخی دوره ساسانی نیز، نقش و اهمیت خراسان شمالی را در این دوران روشن می نماید. علاوه بر آن، منطقه بجنورد در صدر اسلام، در ارتباط فرهنگی - اجتماعی جدی با دیگر نقاط ایران قرار داشته و از آن نواحی تأثیر گرفته است. در آن دوران قسمت های عمده ای از منطقه آباد و مسکونی بوده است. مؤلف تاریخ سیستان، ناحیه امروزی بجنورد را به عنوان بخشی از سرزمین نساء معرفی نموده است و در سال های آغازین قرن دوم هجری، این منطقه جزئی از قلمرو بزرگ حکومت طاهریان به شمار می آمده است.

مردم

اقوام ساکن در بجنورد شامل ترک ها، کرمانج ها (کرد زبان ها)، ترکمن ها، تات ها و فارس ها می باشند. هر کدام از این اقوام زبان خاص خود را برای صحبت و برقراری ارتباط با یکدیگر دارند و برای برقراری ارتباط با سایر اقوام از زبان فارسی استفاده می کنند.

جاذبه ها

چشمه بابا امان، چشمه بش قارداش، چشمه مِهنان. چشمه گریوان، چشمه آب معدنی ایوب پیغمبر، چشمه پیغو، آبشار حمید،
امامزاده سلطان سید عباس (معصوم زاده)، آرامگاه بابا توکل
غار کنه گرم، غار گنج کوه، غار بیدک.
گلستان دره، دره نرگسلو، روستای دهگاه، روستای تیمورتاش، دامنه های شمالی آلاداغ، دره بازخانه، بند قارلق و پلنگ دره. دامنه های کوه آخر داغ، اسفیدان (ماسوله، بجنورد)
قلعه های اسفیدان و علی آباد، عمارت مفخم
موزه مردم شناسی شهر بجنورد

صنایع دستی و سوغات ها

آبنبات (شکر پنیر) بجنورد، چاروق بجنوردی، قالیچه ها و پشتی ها ی ترکمنی و کردی ، کلاه کرکی جاجرمی، چادر شب و حوله دستی اسفراین و جاجرم، نمد و پلاس و دوخت پیراهن های محلی، کشمش و آجیل فاروج، خشکبار و سیب شیروان